Inleiding evangelie van Johannes (NBV)
Het evangelie volgens Johannes is een verhaal over het leven van Jezus
Thema
Belangrijke kenmerkende motieven in Johannes zijn de tegenstelling tussen God en wereld en tussen licht en duisternis, en het gebod tot liefde. Anders dan Matteüs
Bekende begrippen in het evangelie zijn: Jezus is het Woord, het licht, de enige Zoon, de profeet, de van God gekomen leraar, de Heer, het brood, de deur, de goede herder, de weg, de waarheid en het leven.
Stijl
Het boek is geschreven in een vrij eenvoudige stijl: er is niet veel variatie in woordkeus en de zinsbouw is eenvoudig. Opvallend is wel dat Johannes bepaalde woorden op verschillende niveaus gebruikt: in een gewone en een religieuze betekenis. Dat maakt dat de personages Jezus vaak niet begrijpen, en dat er misverstanden ontstaan in de dialogen tussen Jezus en de omstanders. Voorbeelden zijn de gesprekken met Nikodemus (Johannes 3
Datering
Het Johannes-evangelie dateert men meestal rond 90-100 na Christus, in ieder geval ná Marcus
Achtergrond van het evangelie
Tijdens het overleveringsproces van het evangelie heeft de ‘johanneïsche kring’ een heel eigen stempel op de verhalen gedrukt. De afscheidsgesprekken die Jezus
Het Johannes-evangelie heeft eigen sleutelbegrippen, zoals eeuwig leven, geloof, oordeel, liefde, kennis, grootheid en eer.
Johannes en de andere evangeliën
Het evangelie volgens Johannes is heel anders dan de synoptische evangeliën
Aanwijzingen in Johannes over de schrijver
Het evangelie volgens Johannes is het resultaat van een lange overlevering. Twee aanwijzingen hiervoor zijn in het boek zelf te vinden:
- ‘Jezus
heeft nog veel meer wondertekenen voor zijn leerlingen gedaan, die niet in dit boek staan, maar deze zijn opgeschreven opdat u gelooft dat Jezus de messias is, de Zoon van God, en opdat u door te geloven leeft door zijn naam’ (Johannes 20:30-31 ). - ‘Het is deze leerling die over dit alles getuigenis aflegt, en het ook heeft opgeschreven. Wij weten dat zijn getuigenis betrouwbaar is’ (Johannes 21:24
).
De ‘wij’ in het laatste citaat hebben dus de uiteindelijke uitgave verzorgd. Ze willen in het bijzonder het getuigenis van deze gezaghebbende leerling, die hun leraar is, aan de lezers doorgeven.
Johannes, de zoon van Zebedeüs?
Volgens een oude traditie is het Johannes-evangelie geschreven door Johannes, de zoon van Zebedeüs
Hij zou ook dezelfde persoon zijn die in het Johannes-evangelie vaak aangeduid wordt met ‘de leerling van wie Jezus hield’. Uit het evangelie zelf is dit echter niet op te maken. De auteur blijft dus onduidelijk.
Het Johannes-evangelie is het vierde evangelie in het Nieuwe Testament en kent een geheel eigen stijl en inhoud.
Korte inhoud
Het evangelie volgens Johannes begint met een proloog, die het kader aangeeft voor het hele boek: in Jezus
Het volgende deel van het Johannes-evangelie is het zogenoemde boek van de verheerlijking (Johannes 13-21
Opbouw
proloog | |
de wondertekenen van Jezus | |
afscheidsgesprekken van Jezus met zijn leerlingen | |
Jezus gevangen en gekruisigd | |
verschijningsverhalen |