Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap

Extra informatie

Filter op categorie

Slavernij en bevrijding – de Exodus als tegenverhaal

‘Ik ben JHWH, uw God, die u uit Egypte, uit de slavernij, heeft bevrijd.’ Zo beginnen in Exodus 20:1 de tien woorden. Vele tientallen keren wordt God in de Bijbel getypeerd als degene die Israël redde uit Egypte. Het is hét markerende punt van Israëls geschiedenis. Geregeld wordt Egypte dan aangeduid als bêt ʿăbādîm, ‘het slavenhuis’. De bevrijding uit slavernij is fundamenteel voor Israëls identiteit. Toch wordt er in de boeken van het Oude Testament geen radicaal einde gemaakt aan slavernij. Even verderop in Exodus 20 spreekt het sabbatsgebod over ‘uw slaven en slavinnen’ (vers 10, zie ook vers 17) alsof dat de normaalste zaak van de wereld is. Volgens de Britse rabbijn Jonathan Sacks staat de Thora weliswaar slavernij toe, maar bereidt ze tegelijkertijd de weg voor de uiteindelijke afschaffing ervan. Klopt dat, of stel je zo de Bijbel iets mooier voor dan die werkelijk is?

Wie was Mozes in de Bijbel?

Mozes leidt het volk van Israël uit de slavernij van Egypte naar het beloofde land Kanaän. Onderweg ontvangt hij op de berg Sinai de wetten van God.
Vlak voordat het volk het land Kanaän binnentrekt, neemt Mozes afscheid en sterft hij.

Heiligheid in het Oude Testament: heilige dagen

Bepaalde dagen of tijden worden in het Oude Testament als heilig gezien. Op die dagen mag er meestal niet gewerkt worden, en moeten er bijzondere rituelen worden uitgevoerd:

Heiligheid in het Oude Testament

Heiligheid is in het Oude Testament een bijzondere status waardoor iets of iemand verenigbaar is met God en zijn wezen. Die status heeft vaak betrekking op de cultus (het vereren van God met de daarbij behorende vaste rituelen), maar kan ook op het morele vlak liggen. God zelf is heilig, en de bron van alle heiligheid. Maar ook mensen, voorwerpen, plaatsen of tijden kunnen heilig zijn. Zij zijn dan als het ware ‘apart gezet’ voor God.

Woestijn in de Bijbel

De woestijn stond in de tijd van de Bijbel bekend als een onvruchtbaar en gevaarlijk gebied, en als een plek van honger, dorst en wilde dieren (Deuteronomium 1:19; Jesaja 21:1; Jeremia 2:6).
Zowel in het Oude Testament als in het Nieuwe Testament heeft de woestijn ook nog een andere betekenis: het is een plek waar mensen het moeilijk hebben, maar waar God juist zijn kracht kan laten zien (zie bijvoorbeeld Jesaja 41:18-20).

De vrijheidsstraf in de Bijbel

De gevangenis als plaats om mensen op te sluiten in geval van een vrijheidsstraf had een ondergeschikte rol in de tijd van de Bijbel. De gevangenis was meestal plek waar mensen tijdelijk opgesloten werden tot het moment dat ze hun vonnis hoorden.
In de tijd van Mozes kon verstoting uit het volk ook als straf opgelegd worden. De veroordeelde werd dan weggejaagd uit de gemeenschap.

Wat is zalfolie?

Zalfolie bestond uit een mengsel van olie met aromatische stoffen. Het mengen van zalfolie was het werk van een vakman: de reukwerker.

De ark van het verbond

De ark van het verbond is in de Bijbel een zeer heilig voorwerp. De ark is een heilige kist die een vaste plaats heeft in de tabernakel en de tempel in Jeruzalem. 

De tabernakel: ark

Gebaseerd op materiaal uit de Bible Lands As Classroom DVD Series
© United Bible Societies, 2004.

Heiligheid in het Oude Testament: heilige voorwerpen

In het Oude Testament hebben sommige voorwerpen vanwege hun rol in de eredienst of bij godsdienstige rituelen een heilige status:

De tabernakel: brandofferaltaar

Heiligheid in het Oude Testament

Volgens de oudtestamentische wetsteksten hoeft een toestand van heiligheid of profaniteit (niet-heilig zijn) niet voor altijd te gelden. Iets wat heilig is, kan soms ontheiligd worden (ontheiliging). En iets wat niet heilig is, kan soms juist heilig worden (heiliging).

De tabernakel: reukofferaltaar

De tabernakel: koperen wasbekken

De ark van het verbond (Exodus)

De ark van het verbond volgens de beschrijving in Exodus 25:10-22.