Bijbel in Gewone Taal (BGT)
4

Zoek altijd naar wijsheid

41Luister goed! Luister aandachtig naar mijn woorden, dan zul je wijs worden. 2Vergeet mijn lessen niet, want je kunt er veel van leren.

3Toen ik jong was, hielden mijn vader en moeder veel van mij. 4Mijn vader leerde me dit: ‘Bewaar mijn woorden in je hart, en denk altijd aan de regels die ik je geef. Dan zal het goed met je gaan. 5Je moet altijd zoeken naar wijsheid en kennis. Je mag nooit vergeten wat ik gezegd heb. 6Heb de wijsheid lief. Want als je wijs bent, zal je geen kwaad overkomen.

7-9Je kunt alleen wijs worden als je op zoek gaat naar wijsheid en inzicht. Als je de wijsheid blijft zoeken, zullen mensen je waarderen. Ze zullen respect voor je hebben, en iedereen zal je bewonderen.’

Onthoud de wijze lessen

10Luister goed! Als je doet wat ik zeg, zul je een lang leven hebben. 11Ik heb je geleerd hoe je moet leven. Je moet altijd het pad van de wijsheid volgen. 12Dan zul je verder kunnen, dan houdt niemand je tegen. Je zult niet moe worden, wat je ook doet.

13Je moet mijn lessen goed onthouden. Vergeet ze niet, ze zijn belangrijk voor je leven!

Luister niet naar slechte mensen

14-15Luister niet naar slechte mensen. Als zij verkeerde dingen doen, moet je niet meedoen. Volg hun slechte voorbeeld niet! 16Want slechte mensen willen alleen maar kwaad doen. Ze willen andere mensen pijn doen, iedere dag weer. 17Voor hen is geweld net zo gewoon als eten en drinken. 18-19Ze leiden een slecht leven. En als er iets verkeerd gaat, begrijpen ze niet hoe dat komt.

Maar goede mensen hebben een goed leven. Zij worden steeds gelukkiger en wijzer. Ze lijken op de zon die steeds meer gaat stralen.

Wees altijd eerlijk

20-21Luister goed! Luister aandachtig naar mijn woorden. Denk er altijd aan, bewaar ze in je hart. En doe wat ik je zeg. 22Mijn woorden zijn belangrijk voor je leven. Ze maken je sterk en gezond.

23Denk altijd goed na voordat je iets zegt. Dat is het belangrijkste in je leven. 24Vertel geen leugens, en bedrieg andere mensen niet. 25Wees altijd eerlijk en betrouwbaar.

26-27Denk ook goed na voordat je iets doet. Blijf uit de buurt van het kwaad, en zorg dat je goed en eerlijk leeft.

5

Pas op voor slechte vrouwen

Luister goed naar wijze lessen

51Luister goed! Luister aandachtig naar mijn wijze woorden en doe wat ik zeg. 2Dan zul je verstandig zijn en geen domme dingen doen.

Luister niet naar slechte vrouwen

3Een slechte vrouw verleidt mannen met haar woorden. Die woorden klinken mooi, 4maar ze zijn zo scherp als een zwaard. Ze brengen je alleen maar ellende.

5Als je naar zo’n vrouw luistert, zal het verkeerd met je aflopen. Want zo’n vrouw brengt je naar het land van de dood. 6Ze zorgt ervoor dat je slechte dingen doet. Je doet wat zij zegt, zonder dat je het merkt.

Door slechte vrouwen zul je sterven

7Luister goed! Luister naar mij, en doe precies wat ik zeg. 8Blijf uit de buurt van slechte vrouwen! 9Want anders zullen de mensen geen respect meer voor je hebben. Door zo’n slechte vrouw wordt je leven zinloos.

10Andere mannen met wie zij omgaat, zullen plezier hebben van jouw rijkdom. Die mannen krijgen alles waar jij hard voor gewerkt hebt.

11En als je bijna dood bent, zul je wanhopig roepen: 12-13‘Waarom heb ik niet geluisterd naar de wijze lessen die ik kreeg? Waarom vergat ik alle waarschuwingen? Ik stopte mijn oren dicht en deed alsof ik niets hoorde. 14Nu zal ik binnenkort sterven, en iedereen zal dat zien.’

Blijf trouw aan je eigen vrouw

15Je moet trouw blijven aan je eigen vrouw. Ga niet met andere vrouwen naar bed. 16-17Je wilt toch ook niet dat andere mannen met jouw vrouw naar bed gaan? Want zij hoort alleen bij jou.

18Als je haar trouw bent, zul je een goed en gelukkig leven hebben. Ze is jouw grote liefde. Ze zal je vreugde blijven geven. 19Ze is mooi, zo mooi als een hert. Je mag altijd tegen haar borsten liggen. En ze heeft oneindig veel liefde voor jou. 20Bij niemand anders zul je zo veel liefde vinden.

Waarom zou je dan tegen de borsten van een slechte vrouw willen liggen? Waarom zou je bij zo’n vrouw willen zijn?

Verschillende waarschuwingen

De Heer straft mensen die kwaad doen

21De Heer weet wat de mensen doen, hij ziet al hun daden. 22Als slechte mensen kwaad doen, zullen ze gestraft worden. Want het kwaad dat ze bedenken, treft henzelf. 23Ze zullen sterven, omdat ze niet naar deze wijze lessen geluisterd hebben. Door hun eigen domheid gaan ze dood.

6

Betaal de schulden van een ander niet

61-2Luister goed! Heb je iemand beloofd om zijn schulden te betalen? Heb je dat plechtig beloofd? Moet je je aan die belofte houden? 3-4En heeft die ander jou in zijn macht?

Doe dan je best om van die belofte af te komen! Ga niet slapen en neem geen rust. Ga naar die persoon toe, en blijf zeggen dat je zijn schulden niet wilt betalen. 5Probeer aan hem te ontsnappen, zoals een hert of een vogel ontsnapt aan de jager.

Wees niet lui

6Luilak, kijk eens naar de mieren. Kijk goed naar wat ze doen, en leer daarvan. 7Mieren hebben geen baas of leider, niemand zegt wat ze moeten doen. 8Toch verzamelen ze in de zomer hun eten. Ze zorgen voor een goede voorraad voor de winter.

9Hoe lang blijf jij nog liggen, luilak? Wanneer kom je uit je bed? 10Je zegt steeds: ‘Nog heel even! Ik wil nog even mijn ogen dichthouden, ik wil nog even blijven liggen.’ 11Maar pas op! Er komt een dag dat je niets meer te eten hebt. Dan zul je plotseling arm zijn.

Oneerlijke mensen zullen sterven

12Iemand die altijd leugens vertelt, is slecht. Je kunt hem niet vertrouwen. 13Hij helpt mensen die kwaad willen doen. En dan zegt hij schijnheilig: ‘Ik weet nergens van!’ 14Zo iemand liegt en bedriegt de hele tijd, en zoekt altijd ruzie. 15Maar plotseling zal hij sterven. Ineens zal hij weg zijn, en niets kan dat tegenhouden.

De Heer wil geen onrecht

16De Heer vindt het afschuwelijk 17als je denkt dat je beter bent dan een ander, of als je liegt. Hij vindt het afschuwelijk als je onschuldige mensen vermoordt, 18of als je slechte plannen bedenkt. Hij vindt het afschuwelijk als je er plezier in hebt om anderen kwaad te doen. 19En hij vindt het afschuwelijk als je bij de rechter leugens over anderen vertelt, of als je ervoor zorgt dat vrienden ruzie met elkaar krijgen.

Laat de vrouw van een ander met rust

Vergeet de lessen van je ouders niet

20Luister goed! Onthoud de lessen van je vader en moeder. Vergeet niet wat zij je geleerd hebben. 21Denk voortdurend aan hun lessen, draag ze mee in je hart. 22Dan weet je hoe je moet leven. Waar je ook bent, altijd en overal. 23Want de lessen van je vader en moeder wijzen je de weg in je leven. Net zoals een lamp de weg wijst in het donker.

Laat de vrouw van een ander met rust

24De lessen van je ouders beschermen je tegen slechte vrouwen. Als je goed naar die lessen luistert, kunnen zulke vrouwen je niet verleiden. Dan kunnen ze je niet verleiden met hun mooie woorden, 25met hun mooie ogen of hun knappe gezicht.

26Ga nooit naar bed met de vrouw van een ander, want dat kost je je leven. Je kunt nog beter naar een hoer gaan, die kost je alleen maar wat geld.

27-29Als je de vrouw van een ander omhelst, zul je gestraft worden. Als je met haar omgaat, zal het verkeerd met je aflopen. Het begint misschien onschuldig, maar het zal steeds erger worden. Net als wanneer je een vlam bij de punt van je jas houdt. Dan zal je hele jas in brand vliegen. Of wanneer je over gloeiende kolen loopt. Dan zullen je voeten helemaal verbranden!

Als je vreemdgaat, word je gestraft

30-32Als je naar bed gaat met de vrouw van een ander, heb je geen verstand! Het loopt verkeerd met je af. Je wordt nog veel erger gestraft dan een dief die steelt omdat hij honger heeft. Mensen begrijpen wel dat zo’n dief niet anders kan. Toch wordt de dief gestraft. Hij moet zeven keer zo veel teruggeven als hij gestolen heeft. Zelfs als dat alles is wat hij bezit.

33Maar mensen begrijpen je niet als je met de vrouw van een ander naar bed gaat. Dan hebben ze geen respect meer voor je. Ze zullen je beledigen. Je zult de hele tijd belachelijk gemaakt worden. 34En de man van die vrouw zal woedend zijn. Hij zal je straffen, omdat hij jaloers is. Niets kan hem tegenhouden. 35Ook al geef je hem veel geld en mooie cadeaus, hij blijft woedend.