Artikel

Matteüs: bijbelboek

Het evangelie volgens Matteüs is een verhaal over het leven van Jezus, vooral over zijn publieke optreden. Het evangelie wil de boodschap van Jezus doorgeven en roept ertoe op in hem te geloven.

Thema

In het Matteüs-evangelie wordt sterke nadruk gelegd op Jezus als de vervulling van beloften uit het Oude Testament. Het boek is sterk geworteld in het jodendom. Tegelijkertijd blijkt uit een aantal tekstgedeelten dat de verhouding tussen jodendom en christendom ten tijde van het schrijven gespannen was: tegenstellingen worden scherp neergezet. 
Belangrijke thema’s in Het evangelie volgens Matteüs zijn:

  • Jezus is de leraar bij uitstek, de enige die deze titel echt verdient. Rondreizende leraren waren er meer, en ook de schriftgeleerden werden gezien als leraar. Maar Jezus is de ware leraar, en vooral zijn eigen leerlingen luisteren naar zijn uitleg van de Tora.
  • De organisatie van de gemeente en de opbouw van de kerk als geheel. In de andere evangeliën komt het woord ‘gemeente’ of ‘kerk’ niet voor, in Matteüs wel (Matteüs 16:18 en Matteüs 18:17). 
  • De eindtijdverwachting. Hoewel in Matteüs het definitieve doorbreken van Gods rijk als minder nabij wordt voorgesteld dan in bijvoorbeeld Marcus of 1 Tessalonicenzen, laat Matteüs zien dat het voor christenen wel van belang is erop voorbereid te zijn (Matteüs 25:1-13). 

Genre

Matteüs begint met een geslachtslijst van Jezus en verhalen over zijn eerste levensjaren. 
De climax van het evangelie is een lange vertelling over zijn lijden, dood en opstanding. Dezelfde opbouw is te vinden in biografieën of levensbeschrijvingen uit de Grieks-Romeinse tijd. Een tweede overeenkomst met deze biografieën is dat Matteüs veel uitspraken van Jezus bevat. Ook in veel andere antieke biografieën nam de directe rede een grote plaats in.

Stijl

De stijl van Matteüs is iets verzorgder dan die van Marcus, het oudere evangelie: op verschillende plaatsen verfraait Matteüs woorden en zinsconstructies die in Marcus erg eenvoudig aandoen of dicht bij het Hebreeuws of Aramees staan.