Artikel

Jeremia: bijbelboek

Het boek dat naar de profeet Jeremia is genoemd, is een verzameling profetieën en verhalen over de val van Jeruzalem en de wegvoering van het volk naar Babylonië.

Titel van het boek

Het boek Jeremia ontleent zijn naam aan een profeet uit Juda. Jeremia was ongeveer veertig jaar lang profeet in Jeruzalem. Hij staat tussen twee belangrijke gebeurtenissen in Juda’s geschiedenis, de ene hoopgevend, de andere dramatisch.
Jeremia begon zijn optreden vóór de veelbelovende hervorming van koning Josia (622 voor Christus), die een eind wilde maken aan de afgoderij in Juda en ook de eenheid wilde herstellen met het noordelijke koninkrijk Israël, dat toen al bezet was door de Assyriërs. Jeremia leefde daarna onder andere koningen voor en na de val van Juda en Jeruzalem, waarmee de Babylonische ballingschap begon.
Jeremia was afkomstig uit een familie van priesters. Toen een groep Judeeërs naar Egypte vluchtte, na de verovering van Jeruzalem, werd Jeremia tegen zijn wil meegevoerd. Men neemt aan dat hij in Egypte gestorven is.

Inhoud

Het centrale thema van Jeremia’s prediking is dat aan de ondergang van Juda niet God schuld heeft, maar het volk en de politieke en religieuze leiders. Het boek bevat beschuldigingen, aankondigingen van onheil, en oproepen tot inkeer door het afzweren van afgoderij en sociaal onrecht.
Jeremia hekelt het blinde vertrouwen in tempel en eredienst, alsof die Gods hulp zouden garanderen. Toch kan het einde van het oude systeem ook het begin van een nieuwe gemeenschap zijn. Jeremia is daarom ook een prediker van hoop. Hij belooft de terugkeer naar het land, een nieuw verbond met God en een nieuw hart en nieuwe geest voor het volk.

Thema’s en kenmerken

Het boek Jeremia bevat verschillende soorten teksten: profetieën, verhalen, klaagliederen en toespraken. Ze hebben een heel persoonlijke stijl en een beeldend taalgebruik.
Het centrale thema van het boek is dat de ondergang van Juda de schuld is van het volk en zijn leiders, en niet van God. De oproep om tot inkeer te komen en sociaal onrecht af te zweren zijn belangrijke motieven. Maar ook het geloof in een nieuwe toekomst en een nieuw verbond van God met zijn volk.
In het boek staan veel verhalen over het optreden van de profeet. Opvallend daarin zijn de symbolische handelingen die God aan Jeremia opdraagt. Hij moet een kruik kapotslaan, een juk op zijn nek nemen en een akker kopen. En hij blijft ongehuwd om te verkondigen dat het nutteloos is om kinderen te verwekken als het einde nabij is.

Plaats in de Bijbel

Jeremia maakt deel uit van de 'grote profeten'. De drie profetenboeken Jesaja, Jeremia en Ezechiël worden zo genoemd vanwege hun omvang.
In de Bijbel is Jeremia de tweede van deze drie boeken. Deze volgorde is bepaald door de tijdsaanduidingen die in de eerste verzen van deze boeken staan.
Jeremia is het langste van de drie en is na Psalmen het langste boek van het Oude Testament.