Artikel

Johannes en de Joden

In het evangelie volgens Johannes wordt steeds generaliserend en vaak negatief over Joden gesproken. Zij zijn de vijanden bij uitstek, die Jezus al snel proberen te doden en uiteindelijk bij Pilatus hun zin doordrijven. Jezus voert uitgebreide, emotionele discussies met hen. Die gesprekken hebben een bittere toon.

Een minderheid onder druk

De afscheidsgesprekken die Jezus in Johannes 13-17 met zijn leerlingen voert, roepen het beeld op van een kleine vriendenkring in een vijandige wereld. Binnen en buiten vormen een absolute tegenstelling:

  • binnen schijnt er licht - buiten heerst de duisternis;
  • binnen is er liefde - buiten is er haat;
  • binnen bevinden zich de mensen die bij Jezus horen - buiten degenen die niet bij hem horen.

De vijandige wereld buiten verdraagt niet dat die kleine groep bestaat, zoals de leugen de waarheid niet verdraagt. De gemeente van Johannes is blijkbaar een benarde minderheid, die zich bedreigd voelt en in scherpe tegenstellingen denkt. Degenen die bij uitstek de vijandige wereld vertegenwoordigen, zijn ‘de Joden’.