Dag 5 - Uw wil geschiede, op aarde zoals in de hemel

Gods wil

Toelichting
‘Uw wil geschiede’ in het Onzevader
In oude bijbelvertalingen luidt deze zin in het Onzevader: ‘uw wil geschiede, gelijk in de hemel alzo ook op de aarde’. Het is ingewikkeld Nederlands, maar de Griekse tekst is helemaal niet ingewikkeld. Als je letterlijk vertaalt in modern Nederlands, krijg je iets als: ‘zoals in de hemel, ook op aarde’. Of, in goed Nederlands: ‘op aarde zoals in de hemel’. De BGT vertaalt: ‘Laat op aarde uw wil gedaan worden, net zoals dat in de hemel gebeurt.’

De hemel is dus het ijkpunt: wat daar gebeurt, is leidend voor wat er op aarde moet gebeuren. Een voor de hand liggende gedachte is dat alle hemelingen (engelen etc.) doen wat God van ze verwacht – zij doen Gods wil. De samenleving in dat hemelse paleis is dus een voorbeeld voor de aarde. Ook op aarde zou iedereen moeten doen wat God van ze verwacht, wat God wil – dan ontstaat er harmonie en krijgen we een leefbare wereld.

We zien daarmee al dat ‘uw wil geschiede’ iets te maken heeft met het doen van wat God wil. In deze bede is er een keuze: wel of niet luisteren naar wat God van ons verwacht. We laten daarbij de filosofische vraag of God van tevoren al weet wat we kiezen, maar even achterwege.

Toen we spraken over de bede ‘uw naam worde geheiligd’ zagen we al dat er twee uitlegtradities zijn – de ‘nu’ en de ‘later’ uitleg. Dat zien we hier weer. De nu-uitleg van ‘uw wil geschiede’ legt de nadruk op het uitvoeren van Gods wil in het hier en nu. In de ‘later’-uitleg wordt de regel meer verbonden met die over het koninkrijk: als Gods nieuwe wereld aanbreekt, zal iedereen op aarde Gods wil doen: ‘God, wilt U ervoor zorgen dat uw koninkrijk definitief aanbreekt, en dat dan alle mensen op aarde leven zoals U het wilt?’

Je zou kunnen denken dat de later-uitleg beter past in het Onzevader, maar in het Matteüs-evangelie komen we ook op andere plaatsen een combinatie tegen van het koninkrijk en het doen wat God van je vraagt. Zo lezen we in Matteüs 6:33, in het kader van de dagelijkse zorgen die mensen hebben: ‘Houd je bezig met Gods nieuwe wereld en doe wat God van je vraagt. Dan zal God je al die andere dingen ook geven’ (NBV: ‘zoek liever eerst het koninkrijk van God en zijn gerechtigheid’). Omdat het Nieuwe Testament zegt dat we als christenen al deel zijn van Gods koninkrijk, hoef je de nu- en later-uitleg ook niet tegen elkaar uit te spelen. Nu al kunnen we onze focus hebben op de nieuwe wereld waar wij deel van uitmaken. En juist het doen van Gods wil past daar heel goed bij.

In Matteüs worden de woorden ‘uw wil geschiede’ nog een keer gebruikt. Vlak voordat Jezus gevangengenomen wordt, gaat Hij naar de tuin van Getsemane om te bidden. Jezus bidt dan de volgende woorden tot God: ‘Mijn Vader, als het niet anders kan, dan zal ik het lijden dragen. Wat u wilt, moet gebeuren’ (Matteüs 26:42). In oudere vertalingen luiden de laatste woorden: ‘uw wil geschiede’. Gods wil is in dit voorbeeld niet de gemakkelijkste weg. Maar wat bidt Jezus nu eigenlijk? Aan de ene kant zegt Hij tegen God: wat U wilt, moet gebeuren. Aan de andere kant vraagt Hij impliciet ook om kracht om te doen wat God van Hem vraagt.

‘Uw wil geschiede’ gaat dus ook over jezelf overgeven aan wat God van je wil. Dat is niet gemakkelijk. In de tijd van de vroegste kerk was er sprake van onderdrukking en vervolging van christenen. Stel je voor dat in zo’n situatie tegen je gezegd wordt: je kunt het geloof vaarwel zeggen, maar als je Gods wil doet, dan blijf je, en verdraag je dit lijden. Er zijn in de wereld nog veel christenen lijden onder verdrukking en vervolging, en zij kunnen ervan getuigen dat Gods wil doen een grote opgave kan zijn. In het westen kennen we als christenen andere uitdagingen. Maar ook wij kunnen voor keuzes komen te staan waarin het doen van Gods wil veel van ons vraagt. In de bede ‘uw wil geschiede’ zit besloten dat wij kracht vragen aan God om de juiste keuzes te maken in ons leven. Met het bidden van het Onzevader bevestigen wij dat we de weg van God willen gaan, en de waarden van Gods nieuwe wereld willen laten zien in ons leven.

Reflectie
Wat vragen we God eigenlijk met de woorden ‘uw wil geschiede’? Wij bidden het gebed, net als Jezus in Getsemane. Uw wil geschiede – aan mij! Of door mij! Het boek Jona laat prachtig zien dat je op allerlei manieren Gods wil kunt doen, of niet doen. Je kunt heel vroom zijn, en toch Gods wil niet doen. Je kunt totaal onwetend zijn, zoals de bemanning van het schip, en intuïtief Gods wil doen. Ze willen Jona redden, zelfs als ze weten dat hij de oorzaak van hun ellende is. En uiteindelijk doen ze wat God wil, al stuit het ze tegen de borst. De mensen van Nineve krijgen uitleg over Gods wil en realiseren zich direct dat ze helemaal verkeerd bezig zijn geweest. Zij protesteren niet, maar gaan aan de slag. Misschien zitten al die drie aspecten wel in ons. Soms zijn we heel vroom, en weten we het beter dan God zelf. Soms doen we onwetend het goede. Soms hebben we een duidelijke les nodig en gaan we aan de slag met wat we geleerd hebben. En zoals gezegd, ‘uw wil geschiede’ is impliciet ook een bede om Gods kracht bij het maken van onze keuzes.