Nieuwe Bijbelvertaling (NBV)
23

231Heer, Vader, meester van mijn leven,

lever me niet over aan de raad van mijn lippen,

laat mijn tong mij niet ten val brengen.

2Wie legt de zweep over mijn gedachten

en tuchtigt mijn hart met wijsheid,

zodat mijn domheden niet ongestraft blijven

en ik geen fouten bega,

3zodat mijn dwalingen niet toenemen

en mijn zonden zich niet ophopen,

zodat ik niet ten val kom in het bijzijn van mijn tegenstanders

en mijn vijanden geen leedvermaak over mij hebben?

Voor hen is de hoop op uw barmhartigheid ver weg.

4Heer, Vader, God van mijn leven,

bescherm mij tegen de hebzucht van mijn ogen

5en wend begeerte van mij af.

6Laat gulzigheid en wellust mij niet in hun greep krijgen,

lever mij niet over aan schaamteloze begeerte.

Onderricht in het spreken

Hier volgt onderricht in het spreken.

7Kinderen, leer hoe je je mond moet gebruiken,

wie daarop let, raakt niet in zijn woorden verstrikt.

8Een zondaar komt in de greep van zijn lippen,

een lasteraar en een hoogmoedige lopen daardoor in de val.

9

23:9
Ex. 20:7
Mat. 5:34-36
23:20-21
Jak. 5:12
Maak er geen gewoonte van een eed te zweren

en spreek niet voortdurend de naam van de Heilige uit.

10Want zoals een slaaf op wie voortdurend wordt gelet

de striemen niet bespaard blijven,

zo blijft iemand die voortdurend zweert en de naam van de Heilige noemt

niet gevrijwaard van zonde.

11Wie veel zweert wordt een en al wetteloosheid,

de gesel wijkt niet van zijn huis.

Als hij zijn eed niet gestand doet laadt hij een zonde op zich,

als hij zijn eed vergeet begaat hij een dubbele zonde.

En als hij lichtvaardig zweert gaat hij niet vrijuit,

zijn huis wordt met ellende overladen.

12Er is een manier van spreken zo gevaarlijk als de dood,

laat die onder het volk van Jakob niet voorkomen.

Vrome mensen houden zich er verre van,

ze wentelen zich niet in zonden.

13Wen jezelf geen smerige taal aan,

want zulke taal is zondig.

14

23:14
Job 3:3
Houd je vader en moeder in ere

als je onder hooggeplaatsten bent,

dan vergeet je ze niet in dat gezelschap,

word je door je gedrag geen dwaas,

wens je niet dat je nooit was verwekt,

vervloek je niet de dag van je geboorte.

15Een mens die voortdurend schampere taal spreekt,

wordt zijn leven lang niet beschaafd.

Ontucht en overspel

16Twee soorten mensen stapelen zonde op zonde,

en een derde soort maakt woedend.

Brandende begeerte is als een laaiend vuur,

ze dooft niet voor ze helemaal is opgebrand.

Een man die met zijn lichaam ontucht pleegt

stopt niet voordat het vuur is geblust.

17Een man die ontucht pleegt lust alle brood,

hij wordt zijn leven lang niet bevredigd.

18

23:18
Spr. 6:24-35
Een man die overspel pleegt

zegt bij zichzelf: Wie ziet mij?

Ik ben in het donker, de muren verbergen mij,

niemand ziet me – waarom zou ik bang zijn?

De Allerhoogste denkt niet aan mijn zonden.

19

23:19
Spr. 15:3,11
17:3
24:12
Zo iemand vreest de ogen van mensen,

maar hij weet niet dat de ogen van de Heer

tienduizendmaal helderder zijn dan de zon,

dat ze alle daden van de mensen zien,

doordringen tot in verborgen hoeken.

20

23:20
Spr. 8:22-23
Hij kende alles voordat het geschapen werd,

en kende het ook daarna.

21Zo iemand wordt in de straten van de stad gestraft;

waar hij er niet op verdacht is wordt hij gegrepen.

22

23:22
Spr. 2:16
5:2-20
7:5
Zo ook een vrouw die haar man ontrouw is

en hem een erfgenaam van een vreemde bezorgt.

23Ten eerste overtrad ze de wet van de Allerhoogste,

ten tweede misdroeg ze zich tegenover haar man,

ten derde pleegde ze ontucht en overspel

en bezorgde ze haar man kinderen van een vreemde.

24Zo’n vrouw wordt voor de volksvergadering gebracht,

en haar kinderen zullen het ontgelden.

25Haar kinderen zullen geen wortel schieten,

haar takken zullen geen vrucht dragen.

26Haar nagedachtenis zal een vloek zijn,

haar schande zal niet worden uitgewist.

27Zij die achterblijven zullen beseffen

dat niets beter is dan ontzag voor de Heer,

niets aangenamer dan je te houden aan zijn geboden.

28Als je God volgt brengt je dat veel eer,

als je door hem wordt aangenomen leef je lang.

De wijsheid prijst zichzelf

Hier volgt de lof van de wijsheid.

24

241

24:1-22
Spr. 1:20-33
8:1-36
9:1-6
Bar. 3:9-4:4
De wijsheid prijst zichzelf,

te midden van haar volk bezingt ze haar roem,

2in de gemeenschap van de Allerhoogste verheft ze haar stem,

tegenover zijn legermacht bezingt ze haar roem:

3‘Ik ben uit de mond van de Allerhoogste voortgekomen,

als een nevel heb ik de aarde bedekt.

4Ik zette mijn tent neer in de hoge hemel,

mijn troon stond op een wolkkolom.

5

24:5
Job 22:14
Ik heb de hemelboog alleen doorlopen

en ben de diepte van de afgrond doorgetrokken.

6Over de golven van de zee, over heel de aarde,

over alle volken en naties kreeg ik de macht.

7Overal zocht ik een rustplaats,

in wiens gebied zou ik wonen?

8

24:8
Ps. 132:13-14
Toen gaf de schepper van alles mij een opdracht,

hij die mij geschapen heeft gaf mijn tent een rustplaats.

Hij zei: “Zet je tent neer in Jakobs land,

vind in Israël je erfdeel.”

9Hij heeft mij in het begin, vóór alle tijden geschapen,

en ik zal nimmer sterven.

10Ik diende hem in zijn heilige tent,

zo kreeg ik een vaste plaats op de Sion.

11In de geliefde stad gaf hij me een rustplaats,

over Jeruzalem kreeg ik zeggenschap.

12Ik wortelde te midden van dat glorierijke volk,

het gebied van de Heer werd het mijne.

13Als een ceder op de Libanon verhief ik mij,

als een cipres in de bergen van de Hermon.

14Als een palmboom in Engedi verhief ik mij,

als een oleander in Jericho,

als een sierlijke olijfboom in het heuvelland,

als een plataan verhief ik mij.

15

24:15
Ex. 30:7-8,34-35
Als kaneel en kameeldoorn,

als uitgelezen mirre geurde ik heerlijk,

als galbanum, cistus en balsem,

als een wolk van wierook in de tabernakel.

16Ik strekte als een terebint mijn takken uit,

mijn prachtige, sierlijke takken.

17Ik bracht als een wijnstok sierlijke loten voort,

mijn bloesems werden prachtige en rijke vruchten.

18Ik ben de moeder van ontzag en ware liefde,

van kennis en heilige hoop.

Ik werd aan al mijn kinderen voor eeuwig geschonken,

aan allen die de Heer heeft uitgekozen.

19Kom bij mij, als je naar mij verlangt

en doe je te goed aan mijn vruchten.

20

24:20
Ps. 19:11
119:103
Want denken aan mij is zoeter dan honing,

mij bezitten zoeter dan een honingraat.

21Wie mij eet krijgt nog meer honger,

wie mij drinkt krijgt nog meer dorst.

22Wie mij gehoorzaamt wordt niet teleurgesteld,

wie volgens mijn wijsheid handelt zondigt niet.’

Wijsheid en de wet

23

24:23
Deut. 33:4
Dit alles ligt besloten

in het verbondsboek van de allerhoogste God,

de wet, die Mozes ons heeft gegeven

als bezit voor Jakobs gemeenschap.

24Zoek altijd je kracht in de Heer,

houd je aan hem vast, dan maakt hij je sterk.

De almachtige Heer is de enige God,

er is geen redder buiten hem.

25

24:25
Gen. 2:11
De wet stroomt over van wijsheid,

zoals de Pison en de Tigris overstromen in de tijd van de vruchtenoogst.

26

24:26
Joz. 3:15
De wet stroomt over van kennis,

zoals de Eufraat en de Jordaan overstromen in de tijd van de oogst.

27

24:27
Gen. 2:13
De wet stroomt over van onderricht,

zoals de Nijl en de Gichon overstromen in de tijd van de druivenoogst.24:27 De wet stroomt over van onderricht,/ zoals de Nijl en de Gichon overstromen in de tijd van de druivenoogst – Voorgestelde lezing. Brontekst: ‘De wet doet onderricht schijnen als licht, zoals de Gichon in de tijd van de druivenoogst’.

28De eerste mens leerde hem niet volledig kennen,

de laatste zal hem evenmin doorgronden.

29

24:29
Rom. 11:33
Want de gedachten die hij bevat zijn voller dan de zee,

dieper dan de diepste afgrond is het inzicht dat hij biedt.

30

24:30
Jes. 58:11
Ik, Sirach, ben als een kanaal, gevoed door een rivier,

als een waterloop stroom ik naar een hof.

31

24:31
Jes. 11:9
Joh. 7:38
Ik zei: ‘Ik zal mijn boomgaard bevloeien,

ik zal mijn bloembed besproeien.’

En kijk, mijn kanaal werd een rivier,

en mijn rivier werd een zee.

32Ik maak mijn onderricht zo helder als de dageraad,

ik laat zijn licht tot in de verte schijnen.

33Ik giet mijn leer uit als een profetie,

ik geef hem door tot in de verste generaties.

34Ik heb mij niet alleen voor mijzelf ingespannen,

maar voor allen die wijsheid zoeken.

25

Prijzenswaardige en afkeurenswaardige dingen

251

25:1
Ps. 133:1
1 Kor. 1:10
Filip. 2:2
Drie dingen geven mij vreugde,

ze zijn geliefd bij de Heer en bij mensen:

eensgezindheid onder broers en zusters,

vriendschap met anderen,

man en vrouw die harmonisch samenleven.

2Drie soorten mensen haat ik,

hun levenswijze stoot me af:

een arme die hoogmoedig is, een rijke die liegt,

een oude dwaas die overspel pleegt.

3Als je in je jeugd niets hebt verworven,

wat heb je dan wanneer je oud bent?

4

25:4
Wijsh. 4:8-9
Hoe mooi is het als grijsaards rechtspreken

en als oude mannen goede raad geven.

5Hoe mooi is de wijsheid van oude mensen,

het inzicht en de goede raad van eerbiedwaardige mannen.

6De kroon van oude mannen is hun grote ervaring,

hun trots is ontzag voor de Heer.

7Negen dingen prijs ik in gedachte,

en een tiende zal ik hardop loven:

een mens die vreugde aan zijn kinderen beleeft,

iemand die nog bij zijn leven de val van zijn vijanden meemaakt.

8

25:8
Spr. 31:10-11
Sir. 14:1
26:1
Gelukkig is wie samenleeft met een verstandige vrouw,

wie met zijn tong niet uitglijdt

en wie niet zijn mindere dient.

9Gelukkig is wie inzicht heeft gekregen

en wie spreekt voor een aandachtig gehoor.

10Hoe groot is hij die wijsheid heeft gevonden,

maar niemand is groter dan wie ontzag heeft voor de Heer.

11Ontzag voor de Heer gaat boven alles;

wie daarnaar leeft is met niemand te vergelijken.

12Liefde voor de Heer begint met ontzag voor hem,

verbondenheid met de Heer begint met trouw aan hem.

Slechte en goede vrouwen

13Alle pijn desnoods, maar geen pijn van het hart!

Alle kwaadaardigheid desnoods, maar geen kwaadaardigheid van een vrouw!

14Alle ellende desnoods, maar geen ellende van hen die mij haten!

Alle vergelding desnoods, maar geen vergelding van mijn vijanden!

15Geen erger gif dan het gif25:15 gif [...] het gif – Voorgestelde lezing. Brontekst: ‘kop [...] de kop’. van een slang,

geen erger venijn dan het venijn van een vrouw.

16

25:16
Spr. 21:9,19
25:24
27:15
Ik leef liever samen met een leeuw en een draak

dan met een kwaadaardige vrouw.

17De kwaadaardigheid van een vrouw verandert haar blik

en maakt haar gezicht zo nors als dat van een beer.

18Al zit haar man te midden van vrienden aan tafel,

hij moet bitter zuchten, of hij wil of niet.

19Alle kwaad valt in het niet bij het kwaad van een vrouw,

moge het lot van een zondaar haar treffen.

20Als een zanderige helling voor de voeten van een grijsaard,

zo is een praatzieke vrouw voor een rustige man.

21Bezwijk niet voor de schoonheid van een vrouw

en zet je zinnen niet op haar.

22Als een vrouw haar man onderhoudt,

leidt dat tot woede, schaamte en grote schande.

23Een vernederd gemoed, een treurig gezicht en pijn in het hart,

daartoe leidt een kwaadaardige vrouw.

Wie haar man ongelukkig maakt,

bezorgt hem slappe handen en knikkende knieën.

24

25:24
Gen. 3:1-6
Rom. 5:12
1 Kor. 15:22
1 Tim. 2:14
Bij een vrouw is de zonde begonnen,

door haar moeten wij allen sterven.

25Laat water niet de vrije loop,

laat een kwaadaardige vrouw niet vrijuit spreken.

26Als ze je niet gehoorzaamt,

ban haar dan uit je leven.