Een inspiratiebron van heil en zegen

Door René de Reuver

‘Wat heeft de NBV21 je te zeggen voor je leven en werk?’ René de Reuver was een van de Nederlanders en Vlamingen die in oktober de NBV21 kregen aangeboden. Voor hem is het een boek vol heil en zegen.

‘Veel heil en zegen voor het nieuwe jaar!’ Ook u is dit bij de jaarwisseling vast wel een keer toegewenst. Het is een oude en vertrouwde nieuwjaarswens. Op 1 januari mocht ik via de tv de Nationale Nieuwjaarszegen uitspreken. Hierbij heb ook ik de wens uitgesproken elkaar in dit nieuwe jaar tot heil en zegen te zijn. 

Als er één boek is dat de betekenis van deze woorden spelt, dan is het wel de Bijbel. In de Bijbel gaat het voortdurend over heil en zegen. De betekenis van deze woorden wordt door de Bijbel geijkt en is door de tijd gerijpt. Maar ze vragen wel steeds weer om uitleg en concretisering, want ze kunnen wel mooi klinken, maar waar staan ze voor? Wat zeggen we als we elkaar heil en zegen toewensen? 

Het bijzondere van de Nieuwe Bijbelvertaling (NBV) en de NBV21 is dat deze vertalingen ‘brontaalgetrouw’ en ‘doeltaalgericht’ zijn. In gewoon Nederlands: trouw aan de oertekst en verstaanbaar voor de lezers van nu. Ik ben blij met de NBV21 omdat die, om één ding te noemen, consequenter bij de brontekst blijft dan de NBV. Ik vind het mooi als kernwoorden die in de grondtekst bewust herhaald worden ook in de Nederlandse vertaling herhaald terugkomen. 

Oproer in Efeze

Als boek van heil en zegen is de Bijbel een belangrijk boek. Niet alleen voor de individuele lezer maar ook voor het geheel van onze samenleving. Graag illustreer ik dit met een prachtige passage uit de Handelingen van de apostelen, hoofdstuk 19. Het bijbelgedeelte dat ook centraal stond in de Nationale Nieuwjaarszegen 2022. 

Lucas schrijft daar over het begin van de derde zendingsreis van Paulus. Deze reis start in het huidige Turkije. Al snel komt Paulus in Efeze, waar hij langere tijd verblijft. Zijn werk wordt gezegend. Joodse en Griekse inwoners van Efeze komen tot geloof in Jezus en breken met oude geloofspraktijken. De nieuwe gelovigen verbranden de boeken over magie, die ze echt niet meer willen lezen. Zoals te begrijpen, blijft dat alles niet binnenkamers. Het is hot news, iedereen in Efeze praat erover. Het loopt zo hoog op dat Demetrius, een ondernemer in beeldjes van de godin Artemis, vreest voor zijn handel. Als dit zo doorgaat is hij straks failliet. En alles goed en wel, maar zijn handel moet doorgaan. Waar horen we dit meer … 

Slim weet Demetrius zijn mensen te mobiliseren. Iedereen die financieel van hem afhankelijk is brengt hij in stelling. Hij jut hen op: ‘Straks verdienen we niets meer! Die Paulus brengt ons beroep in diskrediet door te stellen dat goden niet door mensenhanden gemaakt worden, Nog even en er gaat er niemand meer naar de tempel met het grote beeld van onze godin Artemis en gaat haar goede naam eraan.’ Demetrius gebruikt een cultureel-godsdienstig motief om zijn economisch gewin veilig te stellen. Waar horen we dit meer … 

De volkshysterie getemd

De communicatiestrategie van Demetrius werkt. Hij heeft een gevoelige snaar geraakt bij de Efeziërs. ‘Dat nooit!’ is hun reactie. Massaal keren zij zich tegen Paulus en zijn medewerkers. In het theater zou er een heus volkstribunaal zijn losbarsten als een wijze bestuurder van Efeze niet voor heil en zegen had gezorgd. De stadssecretaris – ‘scriba’ volgens de Latijnse vertaling – temt de volkshysterie door nuchter op de feiten te wijzen en op wat de mogelijke consequenties kunnen zijn als mensen worden gelyncht. De keizer zou dan wel eens kunnen ingrijpen, met alle gevolgen van dien. 

Hoe kun je elkaar tot heil en zegen zijn? Dit wijze optreden van de stadssecretaris van Efeze laat het zien. Ook in onze tijd zijn er van verschillende kanten stemmen die op ons gemoed werken. Die alle redelijkheid doen verstommen en nuchterheid laten verdampen. Die ons willen inpalmen voor hun eigen belang en gewin. De stadssecretaris doorziet deze move en brengt de mensen tot bezinning. Zijn ingrijpen is heilzaam en zegenrijk, niet alleen voor Paulus en zijn medewerkers, maar voor de hele samenleving van Efeze. 

Dit verhaal laat zien hoe mensen elkaar tot heil en zegen kunnen zijn. De Bijbel staat er vol mee. Ik zou zeggen: léés de Bijbel. En leef hem!

René de Reuver
Scriba van de Protestantse Kerk in Nederland.

Dit bericht is geplaatst op dinsdag 11 januari 2022